‘De mooiste vondsten zijn vaak de onverwachte’

Minstens zo enthousiast wordt hij trouwens van spullen die iets vertellen over de geschiedenis van zijn eigen dorp. ,,Als het maar van de Beek is’’, vat hij zijn verzamelhobby treffend samen.

Dat verzamelen begon ooit met bierglazen. Inmiddels is de verzameling zo groot dat Roks een aanbouw aan zijn huis heeft gerealiseerd. Die doet niet alleen dienst als hobbyruimte, maar is er ook met het oog op het ouder worden, verduidelijkt hij. En 23 staat op het bordje bij de deur, het ontbrekende huisnummer in de Middenweg.

De aanbouw is ingericht als een klein café, compleet met bar en authentieke tap. Hier komt de bier- en limonadeverzameling prachtig tot zijn recht. Voornamelijk spullen van vóór 1968, het jaar waarin de Bredase brouwerij De Drie Hoefijzers in Engelse handen kwam. ,,Ik verzamel vooral wat hier in de regio werd gemaakt; de meeste brouwerijtjes brouwden voor de lokale markt.”

Naast bier en limonade verzamelt Roks inmiddels al jaren alles wat met Prinsenbeek te maken heeft. Hij houdt van de lokale historie, is ook lid van Heemkundekring Op de Beek.

In mappen bewaart hij de door hem genoemde ‘platte zaken’, zoals folders, rekeningen, etiketten, stickers en andere papieren herinneringen. Zo heeft hij materiaal van winkels en bedrijven die al lang of soms ook meer recent verdwenen zijn. ,,Kijk, dit is van Restaria Kavelaars; die is er nu niet meer.” Ook van bedrijven die maar kort in het dorp hebben gezeten, bewaart hij wat. En alles even netjes en zorgvuldig gerubriceerd.

Verkoopfolder landgoed Burgst

Een bijzonder stuk noemt hij de verkoopfolder uit de jaren dertig van Burgst, waarin uitgebreid wordt beschreven wat er allemaal bij het landgoed hoorde. Maar ook afbeeldingen van het Wit-Gele Kruis en Oldtimerverhuur Verpaalen behoren tot de collectie. En natuurlijk zijn er bidprentjes.

Meer tastbare herinneringen ontbreken zeker niet in de verzameling, zoals een Delfts blauw kannetje met de oude kerk van Prinsenbeek, een lepelvaasje van Roovers uit de Kapelstraat en sleutelhangers van onder meer de Groenstraat en oliehandel Lathouwers. Of asbakken van cafés en bijvoorbeeld de Gebroeders Kleemans Fietsen. Zelfs bieretiketten van hobbybrouwers uit de omgeving bewaart hij.

Achter de fotograaf aan

Een speciale plek in de verzameling hebben de oude ansichtkaarten van de Beek. Keurig chronologisch opgeborgen in een map vertellen ze de geschiedenis van het dorp in beeld. Opvallend is dat op veel van die oude foto's steeds dezelfde mensen te zien zijn. Volgens Roks is daar een logische verklaring voor. ,,Een fotograaf in het dorp was iets heel bijzonders. De bewoners liepen hem gewoon achterna.’’

Dat er relatief veel oude ansichtkaarten van de Beek bestaan, heeft volgens hem te maken met de Eerste Wereldoorlog. In de grensregio waren veel militairen gelegerd. Zij stuurden kaarten naar huis. Een postzegel was daarbij niet nodig; op de plaats van de zegel stond simpelweg ‘militair’.

Van sigarenbandjes tot muziek

De verzameling gaat ondertussen veel verder. Roks bewaart bijvoorbeeld sigarenbandjes. ,,In het café werden sigaren per stuk verkocht en die hadden een bandje.’’ Ook zegeltjes van Beekse ondernemers zoals van de Fina, suikerzakjes en feestgidsen hebben een plekje in de collectie. ,,Als het maar van de Beek is. In plaats van het weg te gooien, stop ik het in een map.” Intussen ook het programmaboekje van het Beekse muziekevenement Trots! van dit jaar.

Dan zijn er nog de muziekherinneringen. Zo bezit Roks singletjes van Beekse bands als Trio de Ri-jo’s. Ook het enige uitgebrachte singletje van The Spiders wist hij na jarenlang zoeken te bemachtigen.

Besmet met het verzamelvirus

Echtgenote Ellen is inmiddels eveneens besmet geraakt met het verzamelvirus. Samen bezoeken ze rommelmarkten in West-Brabant en Zeeland, op zoek naar spullen uit dit gebied. Ellen richt zich vooral op blikken van oude Bredase bedrijven als Lonka en Kwatta.

,,Het leuke van die markten is dat je er de mensen leert kennen. Die weten dan intussen ook wat je zoekt. Soms komen ze naar je toe met: ‘Ik heb wat voor jou.’” Door het internet verliest het verzamelen wel aan charme, volgens Roks, die er zelf toch ook gebruik van maakt. Want het zoeken gaat altijd door. ,,Ik probeer elke dag wel een half uur mijn vaste zoektermen op Marktplaats los te laten.’’

Buiten de regio duiken zo soms onverwachte vondsten op. Een mooi voorbeeld is een zoekactie naar Koewacht in Zeeuws-Vlaanderen. Roks tikte de plaatsnaam op eBay in en vond tot zijn verbazing in Amerika twee etiketten van een brouwerijtje uit die plaats. ,,In de verzamelwereld waren hiervan nog geen etiketten bekend.’’

Een echte favoriet aanwijzen kan hij niet. Wel noemt hij enkele bijzondere stukken, zoals een glazen raamhanger van brouwerij De Wereld uit Raamsdonk. Ook een vol flesje van het allerlaatste brouwsel uit 1953 van een brouwerijtje uit Hontenisse en een reclamekaartje van een brouwerij aan de Haagdijk in Breda van vóór 1900.

Soms moet daar wat dieper voor in de buidel worden getast. Zo betaalde hij ooit 150 euro voor een bierviltje. ,,Toen had ik het geluk dat een grote viltjesverzamelaar stopte en dat dit heel zeldzame viltje op de markt kwam.”

Verlanglijstje

Een paar items staan nog op het verlanglijstje. Een blikken reclamebordje van brouwerij Cambrinus uit Etten bijvoorbeeld, en viltjes van verdwenen brouwerijen uit onder meer Princenhage, Wernhout en Raamsdonk.

Maar ook voor de verzameling van Prinsenbeek blijft Henk zoeken. Zijn grootste geluksmoment op dat gebied was de vondst van de enige ansichtkaart die nog ontbrak uit de oudst bekende serie van de Beek.

,,En de spullen van winkeltjes of bedrijfjes die niet meer bestaan, zijn toch wel favoriet”, vertelt hij. Juist daarin zit volgens Roks de charme van het verzamelen. ,,Je weet niet wat er ooit allemaal is uitgegeven. Daarom zijn de mooiste vondsten vaak de onverwachte.”

En dus blijft hij zoeken. Flesje voor flesje en kaartje voor kaartje. Zo werkt Henk Roks niet alleen aan zijn eigen verzameling, maar ook aan een stukje regionale en lokale geschiedenis.